De burenالْجِيرَانُ

الجار هو الإنسان الوحيد في حياتك الذي لم تَخْتَرْهُ ولا يَسْتَطِيعُ أن يَخْتَارَكَ، ومع ذلك يَسْمَعُ ما لا يَسْمَعُهُ أقرب أصدقائك.Je buurman is de enige mens in je leven die jij niet gekozen hebt en die jou niet kan kiezen, en toch hoort hij wat je naaste vrienden niet horen.

هو يَعْرِفُ متى تَرْجِعُ، ومتى تَتَشَاجَرُ، ومتى يَبْكِي طفلك، ولا يَمْلِكُ حق التعليق على شيء من ذلك.Hij weet wanneer je thuiskomt, wanneer je ruzie hebt en wanneer je kind huilt, en hij heeft het recht niet daar iets van te vinden.

وهذا الوضع غير طبيعي بمقاييس التاريخ: الإنسان عَاشَ آلاف السنين في جماعات صغيرة يَعْرِفُ كل فرد فيها الآخر معرفة كاملة.Die situatie is historisch gezien niet normaal: de mens heeft duizenden jaren in kleine groepen geleefd waarin ieder de ander volledig kende.

أما أن تَنَامَ على بعد مترين من إنسان لا تَعْرِفُ اسمه، فهذا اختراع حديث عمره قرن ونصف تقريبًا.Slapen op twee meter afstand van iemand van wie je de naam niet kent, is een moderne uitvinding van ongeveer anderhalve eeuw oud.

البنايات الأولى من هذا النوع بُنِيَتْ للعمال في المدن الصناعية، ولم يَكُنْ أحد يَظُنُّ أنها ستَصِيرُ الشكل الغالب للسكن.De eerste gebouwen van dit type werden gebouwd voor arbeiders in industriesteden, en niemand dacht dat dit de gangbare woonvorm zou worden.

ومعها ظَهَرَتْ مشكلات لم تَكُنْ معروفة: نزاع على الضجيج، وعلى الروائح، وعلى من يُنَظِّفُ ما لا يَمْلِكُهُ أحد.Daarmee ontstonden problemen die niet bekend waren: geschillen over lawaai, over geuren, en over wie schoonmaakt wat niemand bezit.

والقانون تَأَخَّرَ عن الواقع، فكانت القواعد الأولى تُكْتَبُ بعد الخلاف لا قبله، وهذا ما زال أثره في قوانين كثيرة.De wet liep achter op de werkelijkheid, en de eerste regels werden pas na conflicten opgeschreven, en dat is in veel wetten nog te merken.

اليوم صار في أكثر الدول نظام لاتحاد ملاك الشقق، وفيه اجتماع سنوي ومحضر وتصويت على ما يُنْفَقُ.Vandaag bestaat in de meeste landen een systeem van een vereniging van eigenaren, met een jaarvergadering, notulen en stemming over wat er wordt uitgegeven.

وهذا النظام يَحُلُّ المسائل المالية ولا يَحُلُّ المسألة الأصلية، وهي أن التحمل بين الناس لا يُكْتَبُ في لائحة.Dat systeem lost de financiële vragen op en niet de eigenlijke vraag, namelijk dat verdraagzaamheid tussen mensen zich niet in een reglement laat vastleggen.

أكثر الخلافات بين الجيران لا تَبْدَأُ من الضجيج نفسه، وإنما من الشعور بأن الآخر لا يُبَالِي.De meeste burenruzies beginnen niet bij het lawaai zelf, maar bij het gevoel dat de ander zich er niets van aantrekt.

والدليل أن الصوت نفسه يُحْتَمَلُ إن كان صاحبه قد اعْتَذَرَ مرة، ولا يُحْتَمَلُ إن لم يَفْعَلْ.Het bewijs is dat hetzelfde geluid te verdragen is als degene die het maakt één keer sorry heeft gezegd, en onverdraaglijk als hij dat niet deed.

ولهذا فإن أنفع ما يُفْعَلُ في اليوم الأول من السكن ليس تركيب عازل للصوت، بل الطَرْق على بابين والتعريف بالنفس.Daarom is het nuttigste wat je op je eerste woondag kunt doen niet geluidsisolatie aanbrengen, maar bij twee deuren aankloppen en jezelf voorstellen.

الرئيسة: البند الثالث هو إصلاح السطح، وعندنا عرضان: واحد بسبعة آلاف والثاني بأحد عشر.De voorzitter: Punt drie is de dakreparatie, en we hebben twee offertes: één van zevenduizend en één van elfduizend.

ساكن من الثالث: ولماذا نَنْظُرُ في الأغلى أصلًا؟Bewoner van de derde: En waarom kijken we überhaupt naar de duurste?

الرئيسة: لأن الأول يَضْمَنُ خمس سنوات والثاني خمس عشرة، والفرق في السنة يَصِيرُ لصالح الثاني.De voorzitter: Omdat de eerste vijf jaar garantie geeft en de tweede vijftien, en per jaar gerekend valt het verschil in het voordeel van de tweede uit.

ساكن من الأول: هذا صحيح حسابيًّا، ولكني في الثانية والسبعين ولا أَعْرِفُ إن كنتُ سأَبْقَى هنا خمس عشرة سنة.Bewoner van de eerste: Rekenkundig klopt dat, maar ik ben tweeënzeventig en weet niet of ik hier over vijftien jaar nog woon.

الرئيسة: أَفْهَمُكَ، وهذه مسألة تَتَكَرَّرُ في كل بناية فيها أعمار مختلفة.De voorzitter: Ik begrijp u, en dat is een kwestie die terugkomt in elk gebouw met bewoners van verschillende leeftijden.

ساكنة من الرابع: ولكن قيمة الشقة تَرْتَفِعُ بسطح مضمون، فمن يَبِيعُ يَسْتَرِدُّ الفرق.Bewoonster van de vierde: Maar de waarde van de woning stijgt met een dak waar garantie op zit, dus wie verkoopt krijgt het verschil terug.

ساكن من الأول: قد يَكُونُ ذلك صحيحًا، ولكنه وعد وليس نقدًا في يدي اليوم.Bewoner van de eerste: Dat kan waar zijn, maar het is een belofte en geen geld in mijn hand vandaag.

الرئيسة: هل نَقْبَلُ حلًّا وسطًا؟ نَأْخُذُ العرض الطويل ونَدْفَعُ على ثلاث سنوات من صندوق الاحتياط.De voorzitter: Zullen we een tussenweg nemen? We kiezen de langere garantie en betalen over drie jaar uit de reservepot.

ساكن من الثالث: وكم يَبْقَى في الصندوق بعد ذلك؟Bewoner van de derde: En hoeveel blijft er dan in die pot?

الرئيسة: نحو أربعة آلاف، وهذا أقل مما يُنْصَحُ به، ولكنه ليس خطرًا إن لم يَحْدُثْ شيء كبير.De voorzitter: Ongeveer vierduizend, en dat is minder dan wordt aangeraden, maar niet gevaarlijk zolang er niets groots gebeurt.

ساكن من الأول: أنا لا أُعَارِضُ إن كان الدفع على ثلاث سنوات، فهذا يُنَاسِبُ وضعي.Bewoner van de eerste: Ik ben niet tegen als het over drie jaar betaald wordt, dat past bij mijn situatie.

الرئيسة: إذًا نُصَوِّتُ. ومن كان ضد فليَقُلْ سببه في المحضر، لأن المحضر هو ما سيَقْرَؤُهُ من يَشْتَرِي بعدنا.De voorzitter: Dan stemmen we. En wie tegen is, laat die zijn reden in de notulen zetten, want de notulen zijn wat de volgende koper leest.

بين حديقتنا وحديقة الجار شجرة كرز عمرها أكبر من البيتين، وقد زَرَعَهَا صاحب أول للأرض قبل أن تُقَسَّمَ.Tussen onze tuin en die van de buurman staat een kersenboom die ouder is dan beide huizen, geplant door een eerdere eigenaar voordat het perceel werd gesplitst.

جذعها في أرضه، ونصف فروعها فوق أرضنا، وهذا وضع قانوني واضح وعملي غامض.De stam staat op zijn grond en de helft van de takken hangt boven de onze — juridisch een heldere situatie en in de praktijk een vage.

في كل يونيو يَسْقُطُ على عشبنا ما يُقَدَّرُ بعشرين كيلو من الكرز الذي لا يَأْكُلُهُ أحد، ويَجْذِبُ الدبابير.Elke juni valt er naar schatting twintig kilo kersen op ons gras die niemand opeet, en die wespen aantrekt.

طَلَبْتُ منه في السنة الأولى أن يَقُصَّ الفروع التي تَتَجَاوَزُ الحد، وقال إنه سيَفْعَلُ في الخريف.Het eerste jaar vroeg ik hem de takken te snoeien die over de grens hingen, en hij zei dat hij dat in het najaar zou doen.

في الخريف قال إن قص الكرز في الخريف يُمْرِضُهُ، وإن الوقت الصحيح هو الصيف، وكان محقًّا في ذلك فعلًا.In het najaar zei hij dat snoeien in het najaar de kers ziek maakt en dat de zomer het juiste moment is — en daarin had hij feitelijk gelijk.

مَرَّتْ ثلاث سنوات على هذا النحو، وصِرْتُ في كل صيف أَشْعُرُ أنه يُمَاطِلُ لا أنه يَنْتَظِرُ الموسم.Zo gingen drie jaar voorbij, en elke zomer kreeg ik sterker het gevoel dat hij het rekte in plaats van op het seizoen te wachten.

قَرَأْتُ أن لي حق قص ما تَجَاوَزَ حدودي بعد إنذار مكتوب، وكَتَبْتُ الإنذار، ثم لم أُرْسِلْهُ ثلاثة أسابيع.Ik las dat ik het recht heb te snoeien wat over mijn grens komt, na een schriftelijke aanmaning; ik schreef die aanmaning en stuurde hem drie weken lang niet.

لم أُرْسِلْهُ لأني تَخَيَّلْتُ عشرين سنة قادمة من السلام البارد على السور، وقَارَنْتُهَا بعشرين كيلو من الكرز.Ik stuurde hem niet omdat ik me twintig komende jaren koude beleefdheid over de schutting voorstelde, en dat afwoog tegen twintig kilo kersen.

بدل الورقة ذَهَبْتُ إليه ومعي سلم، وقُلْتُ إني سأَقُصُّ بنفسي إن سَمَحَ، وإن ثمر ما أَقُصُّهُ له إن أَرَادَهُ.In plaats van het briefje ging ik met een ladder naar hem toe, en zei dat ik het zelf zou snoeien als hij het goedvond, en dat de vruchten van wat ik snoeide voor hem waren als hij ze wilde.

جَلَسَ صامتًا قليلًا، ثم قال إن المسألة ليست الشجرة، وإنما أن أباه هو الذي بَنَى السور ولم يَسْتَشِرْ أحدًا.Hij zweeg even en zei toen dat het niet om de boom ging, maar erom dat zijn vader die schutting had gezet zonder iemand te raadplegen.

تَكَلَّمْنَا ساعة عن سور بُنِيَ قبل أربعين سنة، ثم قَصَصْنَا الفروع معًا في ذلك المساء.We hebben een uur gepraat over een schutting van veertig jaar oud, en daarna hebben we die avond samen de takken gesnoeid.

وما زِلْتُ أَظُنُّ أن الإنذار المكتوب كان سيَنْجَحُ قانونًا وكان سيَخْسَرُ كل ما ربِحْتُهُ في تلك الساعة.En ik denk nog steeds dat die schriftelijke aanmaning juridisch gewonnen zou hebben, en alles verloren zou hebben wat ik in dat uur won.

سَكَنْتُ في هذه البناية عشرين سنة، ورَأَيْتُ إحدى عشرة عائلة تَدْخُلُ وتَخْرُجُ من الشقة التي تَحْتِي.Ik woon twintig jaar in dit gebouw, en ik heb elf gezinnen zien komen en gaan in de woning onder mij.

في البداية كنتُ أَتَعَرَّفُ على كل واحد منهم بجدية، وأَدْعُوهُمْ إلى قهوة، وأُعْطِيهِمْ رقمي.In het begin leerde ik ieder van hen serieus kennen, nodigde ik ze uit voor koffie en gaf ik ze mijn nummer.

ثم لَاحَظْتُ أن أكثرهم يَبْقَى سنتين ويَرْحَلُ، فصِرْتُ أَنْتَظِرُ شهرين قبل أن أَبْدَأَ أي حديث.Toen merkte ik dat de meesten twee jaar blijven en weer vertrekken, en ben ik twee maanden gaan wachten voor ik een gesprek begon.

لا أَفْخَرُ بهذا، فهو نوع من حماية النفس، وأَعْرِفُ أنه يَجْعَلُ البناية أبرد قليلًا لكل من يَدْخُلُ جديدًا.Daar ben ik niet trots op: het is een vorm van zelfbescherming, en ik weet dat het het gebouw iets kouder maakt voor wie er nieuw binnenkomt.

تَعَلَّمْتُ أيضًا أن أكثر المشكلات تَقَعُ في الشهور الثلاثة الأولى، حين لا يَكُونُ أحد قد عَرَفَ عادات الآخر.Ik heb ook geleerd dat de meeste problemen in de eerste drie maanden ontstaan, wanneer nog niemand de gewoontes van de ander kent.

من يَسْمَعُ صوت كرسي فوقه في الحادية عشرة لأول مرة يَظُنُّ أن هذا سيَتَكَرَّرُ كل ليلة، وهو في الغالب لن يَتَكَرَّرَ.Wie voor het eerst om elf uur een stoel boven zich hoort, denkt dat dat elke avond zal gebeuren — en meestal gebeurt het niet weer.

ولهذا صِرْتُ أَقُولُ للجديد في أول أسبوع: ستَسْمَعُ مني كذا، وأنا سأَسْمَعُ منك كذا، فلْنَتَكَلَّمْ قبل أن يَتَجَمَّعَ شيء.Daarom zeg ik nieuwe bewoners in de eerste week: je gaat dit en dat van mij horen, en ik hoor dit en dat van jou; laten we praten voordat er iets opstapelt.

هذه الجملة وَفَّرَتْ عليّ خلافين على الأقل، وكَلَّفَتْنِي دقيقتين من الحرج في كل مرة.Die ene zin heeft me minstens twee conflicten bespaard, en me elke keer twee minuten ongemak gekost.

وتَعَلَّمْتُ أن أَفْصِلَ بين ما يُزْعِجُنِي وما هو حقي: صوت الطفل ليس ظلمًا، وصوت الحفلة بعد الثانية ظلم.En ik heb geleerd onderscheid te maken tussen wat mij stoort en waar ik recht op heb: een huilend kind is geen onrecht, een feest na tweeën wel.

وأن أَطْلُبَ شيئًا واحدًا في المرة الواحدة، لأن من يَسْمَعُ ثلاث شكاوى معًا يَسْمَعُ اتهامًا لا طلبًا.En om één ding per keer te vragen, want wie drie klachten tegelijk hoort, hoort een beschuldiging en geen verzoek.

أما أحسن ما في عشرين سنة فهو أنني أَسْتَطِيعُ أن أَتْرُكَ البيت أسبوعين وأنا مطمئن.Het mooiste van twintig jaar is dat ik twee weken weg kan zonder me zorgen te maken.

وهذا شيء لا يُشْتَرَى، ولا يُبْنَى في شهر، ويُهْدَمُ في خلاف واحد يُدَارُ بسوء.Dat is niet te koop, wordt niet in een maand opgebouwd, en gaat verloren bij één conflict dat slecht wordt aangepakt.

في القانون الهولندي والأوربي عمومًا قواعد مكتوبة لعلاقات الجيران، وهي أقدم مما يَظُنُّ الناس.In het Nederlandse en Europese recht bestaan geschreven regels voor de verhouding tussen buren, en die zijn ouder dan mensen denken.

من أشهرها قاعدة المسافة في الزرع: لا تُزْرَعُ شجرة على أقل من مسافة معينة من حد الجار، وتَخْتَلِفُ المسافة بين الشجر والشجيرات.Een van de bekendste is de afstandsregel bij beplanting: een boom mag niet dichter dan een bepaalde afstand van de erfgrens staan, en die afstand verschilt voor bomen en heesters.

ومنها حق التخلص من الفروع التي تَتَجَاوَزُ الحد، ولكن بعد طلب مكتوب ومهلة، لا بالقص المباشر.Een andere is het recht overhangende takken te verwijderen, maar pas na een schriftelijk verzoek en een termijn, niet door meteen te snoeien.

ومنها أن جذور الشجرة إن دَخَلَتْ أرض الجار وأَضَرَّتْ بالبناء فالمسؤولية على صاحب الشجرة.En verder: als wortels het perceel van de buur binnendringen en schade aan het gebouw veroorzaken, ligt de aansprakelijkheid bij de eigenaar van de boom.

والنوافذ لها قواعد أيضًا: لا يُفْتَحُ شباك يَنْظُرُ مباشرة إلى أرض الجار على أقل من مسافة محددة، إلا برضاه.Ook voor ramen gelden regels: binnen een bepaalde afstand mag er geen raam komen dat rechtstreeks uitkijkt op het erf van de buur, tenzij hij ermee instemt.

وهذا الرضا إن أُعْطِيَ سنوات طويلة قد يَصِيرُ حقًّا مكتسبًا، ولهذا يُنْصَحُ بكتابة الاتفاقات مهما كانت العلاقة طيبة.Wordt die instemming jarenlang gegeven, dan kan er een verkregen recht ontstaan — daarom wordt aangeraden afspraken vast te leggen, hoe goed de verhouding ook is.

أما الضجيج فالقاعدة فيه ليست رقمًا واحدًا، وإنما «ما يُعَدُّ مزعجًا بغير داعٍ»، وهذا تَعْبِير يَتْرُكُ المجال للقاضي.Bij geluid is de regel geen enkel getal maar "wat als onnodig hinderlijk geldt", en die formulering laat ruimte voor de rechter.

والبلديات تُضِيفُ قواعدها الخاصة في أوقات محددة، وأكثرها يَجْعَلُ الليل من العاشرة أو الحادية عشرة إلى السابعة.Gemeenten voegen daar eigen regels met vaste tijden aan toe, en de meeste rekenen de nacht van tien of elf uur tot zeven uur.

والمهم أن أكثر هذه القواعد لا تُسْتَعْمَلُ أصلًا، لأن الوصول إلى القاضي مكلف وبطيء وأثره في العلاقة دائم.Het belangrijkste is dat de meeste van deze regels nooit gebruikt worden, omdat naar de rechter stappen duur en traag is en blijvend doorwerkt in de verhouding.

ولهذا تَنْصَحُ البلديات أولًا بالوساطة، وهي جلسة يُدِيرُهَا شخص محايد بلا تكلفة أو بتكلفة صغيرة.Daarom raden gemeenten eerst buurtbemiddeling aan: een gesprek onder leiding van een neutrale persoon, gratis of tegen een kleine vergoeding.

والإحصاءات تَقُولُ إن الوساطة تَنْجَحُ في أكثر من نصف الحالات، وإن أكثر ما يَحْتَاجُهُ الطرفان ليس حكمًا بل أن يُسْمَعَ كل واحد منهما.De cijfers zeggen dat bemiddeling in meer dan de helft van de gevallen slaagt, en dat wat beide partijen het meest nodig hebben geen uitspraak is, maar gehoord worden.