De krant en het nieuwsالصَّحِيفَةُ وَالْأَخْبَارُ

السؤال الذي يُفَسِّرُ أكثر ما يَحْدُثُ في الصحافة اليوم ليس سؤال المهنة ولا سؤال الأخلاق، وإنما سؤال بسيط: من يَدْفَعُ؟De vraag die het meeste verklaart van wat er vandaag in de journalistiek gebeurt, is niet de vakvraag en niet de ethische vraag, maar een eenvoudige: wie betaalt?

ففي القرن العشرين كان الجواب واضحًا: القارئ يَدْفَعُ ثمن النسخة، والمعلن يَدْفَعُ ثمن المساحة، وكان الإعلان يُغَطِّي أكثر التكلفة.In de twintigste eeuw was het antwoord duidelijk: de lezer betaalde voor het exemplaar, de adverteerder voor de ruimte, en de advertenties dekten het grootste deel van de kosten.

وكان الإعلان في الصحف مربوطًا بالمكان، لأن صاحب متجر في المدينة لا يُمْكِنُهُ أن يَجِدَ قراءه إلا في صحيفة مدينته، فكان يَدْفَعُ لها راضيًا.Advertenties in kranten waren aan een plaats gebonden, want een winkelier in de stad kon zijn klanten nergens anders vinden dan in de krant van zijn stad, en betaalde daar dus met genoegen voor.

ثم ظَهَرَتِ المنصات الكبيرة وأَخَذَتْ هذا الإعلان كله، لأنها تَعْرِفُ عن القارئ ما لا تَعْرِفُهُ الصحيفة، وتَبِيعُ للمعلن هدفًا لا مساحة.Toen kwamen de grote platforms en namen die hele advertentiemarkt over, omdat zij over de lezer weten wat de krant niet weet, en de adverteerder een doelgroep verkopen in plaats van ruimte.

وفَقَدَتِ الصحف في نحو خمس عشرة سنة أكثر من نصف دخل إعلانها في كثير من البلدان، وهذا ليس فشلًا في المهنة وإنما انتقال في السوق.Kranten verloren in ongeveer vijftien jaar in veel landen meer dan de helft van hun advertentie-inkomsten, en dat is geen falen van het vak maar een verschuiving in de markt.

وكان أول ما حَدَثَ أن قَلَّ عدد الصحفيين، وأَوَّلُ من يَخْرُجُ في مثل هذه الحالات هو من يَعْمَلُ في المواضيع الطويلة، لأن أثره لا يُقَاسُ بالأسبوع.Het eerste wat gebeurde, was dat het aantal journalisten afnam, en de eersten die in zulke situaties vertrekken zijn degenen die aan langlopende onderwerpen werken, omdat hun effect niet per week te meten is.

وبَقِيَ من يَكْتُبُ سريعًا، فتَغَيَّرَ شكل الصحيفة نفسها: أخبار أكثر، وتحقيقات أقل، وإعادة نشر لما كَتَبَهُ غيرها.Wie snel schreef bleef over, en zo veranderde de vorm van de krant zelf: meer berichten, minder onderzoek, en meer herpublicatie van wat anderen hadden geschreven.

ثم جُرِّبَ حل ثانٍ: أن يُقَاسَ نجاح الخبر بعدد من فَتَحَهُ، فصَارَ العنوان يُكْتَبُ ليُفْتَحَ لا ليُخْبِرَ، وهذا أخطر ما أَنْتَجَهُ هذا النموذج.Toen werd een tweede oplossing geprobeerd: het succes van een bericht meten aan het aantal mensen dat het opende, en zo werd de kop geschreven om geopend te worden en niet om te informeren — en dat is het gevaarlijkste wat dit model heeft voortgebracht.

ثم جُرِّبَ حل ثالث وهو الذي يَنْجَحُ اليوم أكثر من غيره: أن يَعُودَ القارئ ليَدْفَعَ، لا ثمن نسخة وإنما اشتراكًا شهريًّا.Toen werd een derde oplossing geprobeerd, die vandaag beter werkt dan de andere: dat de lezer weer gaat betalen, niet voor een exemplaar maar met een maandelijks abonnement.

وهذا الحل يُصْلِحُ الحوافز إصلاحًا حقيقيًّا، لأن المشترك لا يُجَدِّدُ لأنه فَتَحَ عنوانًا مثيرًا، وإنما يُجَدِّدُ لأنه وَجَدَ ما لا يَجِدُهُ مجانًا.Die oplossing herstelt de prikkels werkelijk, want een abonnee verlengt niet omdat hij een opzienbarende kop heeft aangeklikt, maar omdat hij iets vond wat hij niet gratis vindt.

ولكنه يُنْتِجُ مشكلة أخرى يُسَمِّيهَا الباحثون «حجاب الدفع»: الخبر الجيد صَارَ خلف جدار، والخبر الضعيف مجاني ومفتوح لمن لا يَدْفَعُ.Maar het brengt een ander probleem voort dat onderzoekers "de betaalmuur" noemen: goed nieuws is achter een muur komen te staan en zwak nieuws is gratis en open voor wie niet betaalt.

ولا أَعْرِفُ لهذه المشكلة حلًّا نظيفًا، ولكني أَعْرِفُ أن من يَقْرَأُ مجانًا يَقْرَأُ ما اخْتَارَهُ له المعلن، ومن يَدْفَعُ يَقْرَأُ ما اخْتَارَهُ هو.Ik ken voor dat probleem geen schone oplossing, maar ik weet wel dat wie gratis leest, leest wat de adverteerder voor hem heeft gekozen, en wie betaalt, leest wat hij zelf heeft gekozen.

المذيع: تَقُولُونَ في الصحيفة إنكم «مستقلون»، وهذه كلمة يَقُولُهَا الجميع. ما الذي يَجْعَلُهَا صحيحة عندكم؟De presentator: Jullie zeggen bij de krant dat jullie "onafhankelijk" zijn, en dat zegt iedereen. Wat maakt dat het bij jullie waar is?

رئيسة التحرير: ليست الكلمة وإنما البنية. مصدر دخلنا سبعون في المئة من المشتركين، وثلاثون من الإعلان، وليس فينا معلن واحد يَزِيدُ على ثلاثة في المئة.De hoofdredacteur: Niet het woord maar de structuur. Zeventig procent van onze inkomsten komt van abonnees en dertig van advertenties, en geen enkele adverteerder is meer dan drie procent.

المذيع: ولماذا هذا الرقم مهم؟De presentator: En waarom is dat getal belangrijk?

رئيسة التحرير: لأن من يَدْفَعُ عشرين في المئة من دخلك يَسْتَطِيعُ أن يُوقِفَ خبرًا بمكالمة، وأَنَا لا أُرِيدُ أن أَكُونَ في موقف أَخْتَارُ فيه بين خبر ورواتب.De hoofdredacteur: Omdat wie twintig procent van je inkomsten betaalt, een bericht met één telefoontje kan stoppen, en ik wil niet in een positie komen waarin ik moet kiezen tussen een bericht en salarissen.

المذيع: هل حَدَثَ أن انْسَحَبَ معلن بسبب خبر؟De presentator: Is het gebeurd dat een adverteerder zich terugtrok vanwege een bericht?

رئيسة التحرير: أربع مرات في ست سنوات، وفي واحدة منها كان المبلغ يُؤْلِمُ. ونَشَرْنَا الخبر وخَسِرْنَا المعلن، وكَتَبْنَا للمشتركين رسالة نَشْرَحُ فيها ما حَدَثَ.De hoofdredacteur: Vier keer in zes jaar, en bij één daarvan deed het bedrag pijn. We publiceerden het bericht, verloren de adverteerder, en schreven onze abonnees een brief waarin we uitlegden wat er was gebeurd.

المذيع: وما كان أثر تلك الرسالة؟De presentator: En wat was het effect van die brief?

رئيسة التحرير: مائة وأربعون اشتراكًا جديدًا في أسبوع. ولا أَبْنِي سياسة على ذلك، ولكنه عَلَّمَنَا أن الشفافية ليست تكلفة دائمًا.De hoofdredacteur: Honderdveertig nieuwe abonnementen in een week. Ik bouw daar geen beleid op, maar het leerde ons dat transparantie niet altijd een kostenpost is.

المذيع: وهناك من يَقُولُ إن الصحافة المدفوعة صحافة للأغنياء، وإن الفقير يَبْقَى مع الأخبار المجانية وهي الأسوأ.De presentator: Er zijn mensen die zeggen dat betaalde journalistiek journalistiek voor rijken is, en dat de arme met het gratis nieuws blijft zitten, dat het slechtste is.

رئيسة التحرير: هذا نقد أَحْمِلُهُ ولا أَرُدُّهُ، وهو أصعب سؤال يُوَجَّهُ إلينا. ولهذا نَفْتَحُ كل خبر يَتَعَلَّقُ بالسلامة والصحة والانتخابات مجانًا وبلا حساب.De hoofdredacteur: Dat is kritiek die ik aanvaard en niet weerleg, en het is de moeilijkste vraag die ons gesteld wordt. Daarom zetten wij elk bericht over veiligheid, gezondheid en verkiezingen gratis en zonder tellertje open.

المذيع: وكيف تُمَوِّلُونَ ذلك؟De presentator: En hoe financieren jullie dat?

رئيسة التحرير: يُمَوِّلُهُ المشتركون، ونَقُولُ لهم ذلك صراحة: أَنْتَ تَدْفَعُ لتَقْرَأَ، وتَدْفَعُ أيضًا ليَقْرَأَ من لا يَدْفَعُ. وقد وَجَدْنَا أن هذا يَزِيدُ بقاءهم لا يُنَقِّصُهُ.De hoofdredacteur: De abonnees financieren het, en wij zeggen hen dat eerlijk: jij betaalt om te lezen, en jij betaalt ook zodat wie niet betaalt kan lezen. En we hebben gemerkt dat dat hen langer bindt in plaats van korter.

المذيع: سؤال أخير. ما أكبر خطأ ارْتَكَبْتُمُوهُ؟De presentator: Laatste vraag. Wat is de grootste fout die jullie hebben gemaakt?

رئيسة التحرير: نَشَرْنَا قبل ثلاث سنوات اسم رجل في خبر تحقيق، وثَبَتَ بعد شهرين أنه ليس هو. وقد نَشَرْنَا التصحيح في المكان نفسه وبالحجم نفسه وأَبْقَيْنَاهُ في الأعلى يومين.De hoofdredacteur: We publiceerden drie jaar geleden de naam van een man in een onderzoeksverhaal, en twee maanden later bleek dat het hem niet was. We hebben de rectificatie op dezelfde plek en in hetzelfde formaat geplaatst en twee dagen bovenaan gehouden.

المذيع: وهل كَفَى ذلك؟De presentator: En was dat genoeg?

رئيسة التحرير: لا، ولا يَكْفِي أبدًا. الرجل بَقِيَ اسمه في محركات البحث سنة. ومنذ ذلك اليوم عندنا قاعدة: لا يُنْشَرُ اسم قبل أن يَقْرَأَهُ اثنان لم يَعْمَلَا في الخبر.De hoofdredacteur: Nee, en dat is het nooit. Zijn naam bleef een jaar in de zoekmachines staan. En sinds die dag hebben we een regel: er wordt geen naam gepubliceerd voordat twee mensen die niet aan het verhaal hebben gewerkt hem hebben gelezen.

في صحيفة إقليمية عَمِلَتْ صحفية شابة على قصة بَدَأَتْ من شكوى واحدة: أم قَالَتْ إن ابنها انْتَقَلَ من مدرسة إلى مدرسة ثلاث مرات في سنة.Bij een regionale krant werkte een jonge journalist aan een verhaal dat begon met één klacht: een moeder zei dat haar zoon in één jaar drie keer van school naar school was overgeplaatst.

ولم يَكُنْ في الشكوى خبر، وإنما كان فيها سؤال: من يُقَرِّرُ أين يَذْهَبُ الطفل الذي لا تَقْبَلُهُ مدرسة؟In die klacht zat geen nieuws, maar er zat een vraag in: wie besluit waar een kind heen gaat dat door geen school wordt aangenomen?

وطَلَبَتِ الصحفية أرقامًا من ثلاثين مدرسة في الإقليم، فأَجَابَ أحد عشر، ورَفَضَ الباقي أو لم يَرُدَّ، فطَلَبَتْهَا من الإقليم بحق الوصول إلى المعلومات.De journalist vroeg cijfers op bij dertig scholen in de regio; elf antwoordden, de rest weigerde of reageerde niet, en dus vroeg ze ze op bij de regio met een beroep op het recht op informatie.

وجَاءَتْهَا بعد خمسة أسابيع جدولًا فيه ما لم تَكُنْ تَتَوَقَّعُهُ: أربعة وسبعون طفلًا نُقِلُوا مرتين أو أكثر في سنة واحدة، وثلاثة عشر منهم أربع مرات.Vijf weken later kwam er een tabel met iets wat ze niet had verwacht: vierenzeventig kinderen die in één jaar twee keer of meer waren overgeplaatst, en dertien van hen vier keer.

وكَتَبَتِ القصة في ثمانية أيام، وكانت جاهزة يوم خميس، وكان رئيس التحرير يُرِيدُ أن تَظْهَرَ يوم السبت لأن السبت أكثر يوم قراءة.Ze schreef het verhaal in acht dagen, het was donderdag klaar, en de hoofdredacteur wilde dat het zaterdag zou verschijnen omdat zaterdag de best gelezen dag is.

ولكنها ذَهَبَتْ إليه ليلة الجمعة وقَالَتْ إن فيها شيئًا لا يَسْتَقِيمُ: الجدول يَذْكُرُ سبعة أطفال من مدرسة واحدة، وهذا رقم كبير على مدرسة صغيرة.Maar vrijdagavond ging ze naar hem toe en zei dat er iets niet klopte: de tabel noemde zeven kinderen van één school, en dat is een hoog getal voor een kleine school.

فقَالَ: الرقم من الإقليم وهو مصدر رسمي. فقَالَتْ: نعم، ولكني لم أَتَّصِلْ بالمدرسة، والمدرسة قد تَكُونُ استَقْبَلَتْ هؤلاء لا أَخْرَجَتْهُمْ، وإذا نَشَرْنَا كما هو صَارَتْ هي المتهمة.Hij zei: het cijfer komt van de regio en dat is een officiële bron. Zij zei: ja, maar ik heb de school niet gebeld, en die school kan deze kinderen hebben opgenómen in plaats van weggestuurd, en als we het zo publiceren wordt zij de beschuldigde.

فتَأَخَّرَ النشر. واتَّصَلَتْ بالمدرسة يوم الاثنين، فظَهَرَ أن الأمر كما خَافَتْ تمامًا: المدرسة هي التي قَبِلَتِ الأطفال بعد أن رَفَضَتْهُمْ مدارس أخرى.Dus werd de publicatie uitgesteld. Ze belde de school op maandag, en het bleek precies zoals ze had gevreesd: het was juist die school die de kinderen had aangenomen nadat andere scholen hen hadden geweigerd.

وكان في الجدول عمود يَعْنِي «مدرسة الوصول» فُهِمَ على أنه «مدرسة الخروج»، وهذا خطأ في فهم الجدول لا في الجدول نفسه.Er stond in de tabel een kolom die "school van aankomst" betekende en die was gelezen als "school van vertrek", en dat was een fout in het lezen van de tabel, niet in de tabel zelf.

ونُشِرَتِ القصة بعد أحد عشر يومًا من موعدها الأول، وكان عنوانها غير العنوان الأول تمامًا، ووَقَفَتْ فيه المدرسة الصغيرة في موضع من يُصْلِحُ لا من يُفْسِدُ.Het verhaal werd elf dagen na de oorspronkelijke datum gepubliceerd, met een volstrekt andere kop dan de eerste, en daarin stond die kleine school in de positie van wie iets repareert in plaats van wie iets kapotmaakt.

وقَرَأَهَا يوم الثلاثاء نصف من كان سيَقْرَأُهَا يوم السبت، وقَالَ رئيس التحرير إنه لا يَزَالُ يَأْسَفُ على القراء ولا يَأْسَفُ على القرار.Op dinsdag las de helft van wie het op zaterdag zou hebben gelezen het, en de hoofdredacteur zei dat hij de lezers nog steeds betreurt en het besluit niet.

وبَعْدَ سبعة أشهر غَيَّرَ الإقليم طريقته في توزيع هؤلاء الأطفال، وذَكَرَ القصة في وثيقته، وهذا شيء لا يَحْدُثُ لخبر نُشِرَ ثم صُحِّحَ.En zeven maanden later veranderde de regio haar werkwijze bij het plaatsen van deze kinderen, en noemde het verhaal in haar stuk — en dat gebeurt niet met een bericht dat eerst is gepubliceerd en daarna gecorrigeerd.

قَرَّرْتُ قبل سنة وأربعة أشهر أن أَتْرُكَ التعليقات كلها: لا أَكْتُبُ ولا أَقْرَأُ، لا تحت الأخبار ولا تحت منشورات الناس.Ik besloot een jaar en vier maanden geleden alle reacties te laten: niet schrijven en niet lezen, niet onder nieuwsberichten en niet onder wat mensen plaatsen.

ولم يَكُنْ القرار موقفًا أخلاقيًّا وإنما كان حسابًا: قَدَّرْتُ أني أَقْضِي نحو أربعين دقيقة في اليوم في شيء لم يَتْرُكْ في ذهني جملة واحدة أَذْكُرُهَا.Dat besluit was geen moreel standpunt maar een rekensom: ik schatte dat ik ongeveer veertig minuten per dag besteedde aan iets waarvan geen enkele zin in mijn hoofd was gebleven.

وأول ما لَاحَظْتُهُ في الأسبوع الأول ليس الوقت وإنما المزاج. فقد كنت أَظُنُّ أن الأخبار هي التي تُتْعِبُنِي، وعَرَفْتُ أن التعليقات هي التي كانت تُتْعِبُنِي.Het eerste wat ik in de eerste week merkte, was niet de tijd maar mijn humeur. Ik had gedacht dat het nieuws mij vermoeide, en ik ontdekte dat het de reacties waren.

فالخبر يَقُولُ لك إن أمرًا سيئًا حَدَثَ، وهذا محمول، وأما التعليقات فتَقُولُ لك إن الناس الذين حولك يُرِيدُونَ أن يَحْدُثَ ما هو أسوأ، وهذا غير محمول.Een bericht vertelt je dat er iets slechts is gebeurd, en dat is te dragen; de reacties vertellen je dat de mensen om je heen willen dat er iets ergers gebeurt, en dat is niet te dragen.

وقد فَهِمْتُ بعد شهور أن هذه ليست حقيقة الناس وإنما هي عينة مشوهة: من يُعَلِّقُ أقل من واحد في المئة، وهو أغضب هذا الواحد.Na maanden begreep ik dat dit niet de werkelijkheid van mensen is maar een vertekende steekproef: minder dan één procent reageert, en dat is de kwaadste procent.

ومع ذلك كان عقلي يَحْسِبُ العينة كأنها المجتمع، وهذا خطأ أَعْرِفُهُ نظريًّا منذ سنين ولم يَنْفَعْنِي أن أَعْرِفَهُ وأَنَا أَقْرَأُ.Toch rekende mijn hoofd met die steekproef alsof zij de samenleving was, en dat is een fout die ik in theorie al jaren ken — en dat kennen hielp me niets terwijl ik las.

والشيء الثاني الذي تَغَيَّرَ أني صِرْتُ أُخْطِئُ أقل في تقدير الناس. فقد كنت أَذْهَبُ إلى اجتماع في الحي وأَنَا أَتَوَقَّعُ خصومة، فأَجِدُ أناسًا يَتَكَلَّمُونَ بهدوء في مواقف وأَجِدُ اتفاقًا أكثر من الخلاف.Het tweede wat veranderde, is dat ik mensen minder vaak verkeerd inschat. Ik ging naar een wijkvergadering met vijandschap in mijn hoofd, en vond mensen die rustig over standpunten praatten en meer overeenstemming dan verschil.

والثالث، وهو أغرب ما حَدَثَ، أني صِرْتُ أَكْتُبُ أكثر. فقد كان الرد السريع يُفْرِغُ ما عندي، فإذا مَنَعْتُ نفسي منه بَقِيَ الشيء يَدُورُ في رأسي حتى يَصِيرَ فكرة.Het derde, en het vreemdste, is dat ik meer ben gaan schrijven. Een snelle reactie leegde wat ik had; toen ik dat mezelf ontzegde, bleef het in mijn hoofd rondgaan tot het een idee werd.

وأَنَا لا أُنْكِرُ أني خَسِرْتُ شيئًا: خَسِرْتُ أن أَعْرِفَ ما يُضْحِكُ الناس هذا الأسبوع، وخَسِرْتُ أن أَرُدَّ على من ظَلَمَنِي في تعليق، وهذا أَلَمٌ حقيقي في أوله.Ik ontken niet dat ik iets ben verloren: ik weet niet meer waar mensen deze week om lachen, en ik kan niet meer antwoorden aan wie mij in een reactie onrecht doet — en dat doet in het begin echt pijn.

وقد ظَلَمَنِي أحدهم مرة في تعليق قَرَأَهُ عني صديق وأَخْبَرَنِي به، وكَتَبْتُ ردًّا في ورقة ولم أَنْشُرْهُ، وقَرَأْتُهُ بعد ثلاثة أيام فوَجَدْتُهُ سيئًا وحَمِدْتُ أني لم أَنْشُرْهُ.Iemand heeft mij een keer onrecht gedaan in een reactie die een vriend over mij had gelezen en mij doorgaf, en ik schreef een antwoord op papier en plaatste het niet, en las het drie dagen later, vond het slecht, en was dankbaar dat ik het niet had geplaatst.

وأَنْصَحُ بهذه الطريقة من لا يُرِيدُ أن يَتْرُكَ التعليقات: اكْتُبْ ردك ولا تَنْشُرْهُ ثلاثة أيام. وما نَجَا من ثلاثة أيام يَسْتَحِقُّ النشر، وأكثره لا يَنْجُو.Wie de reacties niet wil laten, raad ik die methode aan: schrijf je antwoord en plaats het drie dagen niet. Wat drie dagen overleeft verdient publicatie, en het meeste overleeft niet.

ولا أَدْعُو أحدًا إلى ما فَعَلْتُهُ، لأني أَعْرِفُ أن التعليقات بيت لأناس وحدهم ولا أُرِيدُ أن أُخْرِجَهُمْ منه، ولكني أَقُولُ لمن يَشْعُرُ بأنها تُثْقِلُهُ: جَرِّبْ شهرًا واحدًا، ثم احْكُمْ.Ik roep niemand op te doen wat ik heb gedaan, want ik weet dat de reacties voor sommige mensen een thuis zijn en ik wil hen daar niet uitzetten — maar tegen wie voelt dat ze hem zwaar vallen zeg ik: probeer één maand, en oordeel dan.

من الأرقام التي تُنْقَلُ كثيرًا أن الخبر الكاذب يَنْتَشِرُ أسرع من الصحيح بنحو ست مرات، وهو رقم من بحث كبير على منصة واحدة، ويَنْبَغِي أن يُقْرَأَ بحدوده لا كقانون عام.Een vaak doorgegeven cijfer is dat vals nieuws zich ongeveer zes keer sneller verspreidt dan waar nieuws; dat komt uit één groot onderzoek op één platform, en het hoort binnen die grenzen gelezen te worden, niet als algemene wet.

ومن الأرقام الأخرى أن نحو ستين في المئة من الروابط التي تُشَارَكُ لا تُفْتَحُ أصلًا، أي أن كثيرًا من الناس يُشَارِكُونَ عنوانًا لا مقالة.Een ander cijfer is dat ongeveer zestig procent van de gedeelde links helemaal niet wordt geopend, dus dat veel mensen een kop doorsturen en geen artikel.

وقد قِيسَ متوسط زمن القراءة على الهاتف فوُجِدَ نحو خمسين ثانية للخبر، وهذا يَعْنِي أن أكثر ما نَظُنُّهُ معرفةً هو ذاكرة عناوين.De gemiddelde leestijd op een telefoon is gemeten op ongeveer vijftig seconden per bericht, wat betekent dat veel van wat wij voor kennis houden een koppengeheugen is.

ومن نتائج أبحاث الذاكرة أن التصحيح لا يَمْسَحُ الخطأ مسحًا تامًّا، ويُسَمَّى ما يَبْقَى «أثر الاستمرار»، ويَقُولُ الباحثون إن أفضل تصحيح هو الذي يُقَدِّمُ قصة بديلة لا نفيًا فقط.Uit geheugenonderzoek blijkt dat een rectificatie de fout niet volledig uitwist, en wat blijft heet het "voortduringseffect"; onderzoekers zeggen dat de beste rectificatie een alternatief verhaal biedt en niet alleen een ontkenning.

ومعنى ذلك عملًا أن قول «هذا ليس صحيحًا» أضعف من قول «الذي حَدَثَ فعلًا هو كذا»، لأن العقل يَحْتَاجُ أن يَمْلَأَ الفراغ بشيء.Praktisch betekent dat dat "dit is niet waar" zwakker is dan "wat er werkelijk is gebeurd is dit", omdat het hoofd de leegte met iets moet vullen.

ومن الأمور التي تُفَاجِئُ أن أكثر ما يُنْشَرُ من الأخبار الكاذبة لا يَصْدُرُ من جهات منظمة، وإنما من أناس يَظُنُّونَ أنهم يُفِيدُونَ من حَوْلَهُمْ.Iets wat verrast is dat het meeste valse nieuws niet van georganiseerde partijen komt, maar van mensen die denken dat ze de mensen om hen heen helpen.

وفي الصحف المحلية أرقام أَوْضَح مما في غيرها: أُغْلِقَ منها في عشرين سنة عدد كبير في أوروبا وأمريكا، وقد رُبِطَ ذلك في دراسات بانخفاض حضور الانتخابات المحلية وبزيادة تكلفة اقتراض البلديات.Bij plaatselijke kranten zijn de cijfers duidelijker dan elders: er zijn er in twintig jaar veel verdwenen in Europa en Amerika, en dat is in studies in verband gebracht met een lagere opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen en met hogere leenkosten voor gemeenten.

وهذا الرقم الأخير غريب حتى يُفَسَّرَ: إذا لم يَكُنْ في المدينة من يُرَاقِبُ ميزانيتها صَارَ المقرضون يَرَوْنَهَا أخطر، فطَلَبُوا فائدة أعلى.Dat laatste cijfer is vreemd tot je het uitlegt: als niemand in de stad het budget nog controleert, gaan geldschieters haar als een groter risico zien en vragen ze een hogere rente.

ومن قواعد المهنة التي لم تَتَغَيَّرْ أن الخبر يَذْكُرُ مصدره، وأن العدد يُذْكَرُ مع أصله، وأن من يُتَّهَمُ في خبر يُسْأَلُ قبل النشر لا بعده.Een vakregel die niet is veranderd, is dat een bericht zijn bron noemt, dat een getal met zijn oorsprong wordt gegeven, en dat wie in een bericht beschuldigd wordt vóór publicatie wordt gehoord en niet erna.

وقد صَارَ في زمن الصور المولَّدة سؤال جديد لا جواب نهائي له: كيف نُثْبِتُ أن صورة حقيقية؟ والجواب العملي اليوم ليس في الصورة نفسها وإنما في سلسلة من صَوَّرَهَا ومن نَشَرَهَا أولًا.In het tijdperk van gegenereerde beelden is er een nieuwe vraag zonder definitief antwoord: hoe bewijzen we dat een foto echt is? En het praktische antwoord van vandaag ligt niet in de foto zelf maar in de keten van wie hem maakte en wie hem als eerste plaatste.

وأنفع ما يَسْتَطِيعُهُ القارئ ليس أن يَحْفَظَ الأرقام، وإنما أن يَعْتَادَ ثلاثة أسئلة قبل المشاركة: من قَالَ هذا، ومتى، وما الذي لا يُذْكَرُ في الخبر ويَنْبَغِي أن يُذْكَرَ.Het nuttigste wat een lezer kan doen, is niet de cijfers onthouden maar zich drie vragen aanwennen vóór het doorsturen: wie heeft dit gezegd, wanneer, en wat staat er níet in het bericht dat er wel in zou moeten staan.

والسؤال الثالث أنفعها وأصعبها، لأن أكثر ما يُضَلِّلُ في الأخبار ليس ما فيها وإنما ما غَابَ عنها.Die derde vraag is de nuttigste en de moeilijkste, want wat in het nieuws het meest misleidt, is niet wat erin staat maar wat eruit is weggebleven.