Beroepen en werkالْمِهَنُ وَالْعَمَلُ

الشارع كله ورش، وكل ورشة تفتح على الشارع مباشرة.De hele straat bestaat uit werkplaatsen, en elke werkplaats komt rechtstreeks op de straat uit.

لا واجهات زجاجية، ولا لوحات كبيرة، والزبون يرى العمل قبل أن يرى صاحبه.Geen glazen etalages, geen grote borden, en de klant ziet het werk voordat hij de maker ziet.

تمشي فيه فتسمع أصواتًا مختلفة كل عشر خطوات.Je loopt erdoorheen en hoort om de tien passen andere geluiden.

صوت المنشار في أوّله، ثم صوت المطرقة، ثم صوت ماكينة الخياطة في آخره.Het geluid van de zaag aan het begin, dan van de hamer, dan van de naaimachine aan het eind.

والترتيب ليس مصادفة، فالحرف الصاخبة في طرف والهادئة في الطرف الآخر.En die volgorde is geen toeval: de luidruchtige ambachten aan de ene kant en de stille aan de andere.

وهو ترتيب لم يضعه أحد، وإنما جاء بالتدريج على مدى سنين.En het is een ordening die niemand heeft bedacht, maar die in de loop van jaren geleidelijk is ontstaan.

أصحاب الورش يعرف بعضهم بعضًا معرفة الجيران لا معرفة المتنافسين.De eigenaars van de werkplaatsen kennen elkaar zoals buren elkaar kennen, niet zoals concurrenten.

فإذا جاء الزبون يطلب ما ليس عند أحدهم أرسله إلى الآخر من غير تردّد.Dus als er een klant komt die vraagt om wat een van hen niet heeft, stuurt hij hem zonder aarzelen naar de ander.

والذي يرسل اليوم يُرسَل إليه غدًا، وهذا حساب يعرفونه ولا يكتبونه.En wie vandaag doorstuurt, krijgt morgen doorgestuurd, en dat is een rekening die ze kennen en niet opschrijven.

وفي الظهر يهدأ الشارع ساعة، وتخرج الكراسي إلى الرصيف.En rond het middaguur wordt het een uur stil in de straat, en gaan de stoelen naar buiten op de stoep.

يجلسون ويتكلّمون عن أشياء لا علاقة لها بالعمل غالبًا.Ze zitten en praten over dingen die meestal niets met het werk te maken hebben.

ثم يعودون واحدًا بعد آخر من غير أن ينظر أحدهم إلى ساعته.Dan gaan ze een voor een terug naar binnen zonder dat een van hen op zijn horloge kijkt.

وفي المساء تُغلق الأبواب على ترتيب لا يتغيّر منذ سنوات.En 's avonds gaan de deuren dicht in een volgorde die al jaren niet verandert.

وآخر من يغلق هو الأول في الصباح دائمًا، ولا أحد يعرف لماذا.En wie als laatste sluit, is altijd de eerste in de ochtend, en niemand weet waarom.

وهذا الشارع أقدم من أكثر المباني التي حوله.En deze straat is ouder dan de meeste gebouwen eromheen.

الأول: مهنتي لم يبق فيها في المدينة كلها غيري واثنين.De eerste: In mijn vak zijn in de hele stad alleen ik en nog twee anderen over.

الثاني: وهل تشعر أنك آخر من يحملها؟De tweede: En heb je het gevoel dat jij de laatste bent die het draagt?

الأول: أشعر بذلك كل يوم، ولا أعرف هل هذا حزن أم فخر.De eerste: Ik voel dat elke dag, en ik weet niet of dat verdriet is of trots.

الثاني: ولماذا لم تعلّمها لأحد؟De tweede: En waarom heb je het aan niemand geleerd?

الأول: علّمت ثلاثة، وكلهم تركوها بعد سنتين أو أقلّ.De eerste: Ik heb er drie opgeleid, en die zijn er allemaal binnen twee jaar of minder mee gestopt.

الثاني: ولم لم يبقوا؟De tweede: En waarom zijn ze niet gebleven?

الأول: لأنها تحتاج إلى خمس سنوات قبل أن تُطعِم صاحبها.De eerste: Omdat het vijf jaar duurt voordat het je te eten geeft.

الثاني: وهذا زمن طويل على من يبدأ اليوم.De tweede: En dat is lang voor wie er vandaag aan begint.

الأول: وهو زمن قصير في نظر من بدأ قبل أربعين سنة.De eerste: En het is kort in de ogen van wie er veertig jaar geleden aan begon.

الثاني: أفلا يمكن أن تختصر التعليم؟De tweede: Kun je de opleiding dan niet inkorten?

الأول: أستطيع أن أختصر الكلام، ولا أستطيع أن أختصر اليد.De eerste: Ik kan de woorden inkorten, ik kan de hand niet inkorten.

الثاني: وماذا سيحدث حين تتوقّف؟De tweede: En wat gebeurt er als je stopt?

الأول: سيشتري الناس ما يشبه ما أصنعه، وسيقولون إنه جيد.De eerste: Dan kopen de mensen iets wat lijkt op wat ik maak, en dan zeggen ze dat het goed is.

الثاني: وهل هو جيد؟De tweede: En is het goed?

الأول: هو جيد لمن لم ير الأصل، وهذا حال أكثر الناس اليوم.De eerste: Het is goed voor wie het origineel niet gezien heeft, en dat geldt vandaag voor de meeste mensen.

وجدوا في الورشة بعد وفاة صاحبها صندوقًا خشبيًّا مقفلًا.Ze vonden in de werkplaats na het overlijden van de eigenaar een houten kist op slot.

لم يكن أحد من العائلة يعرف ما فيه، ولا رآه مفتوحًا يومًا.Niemand van de familie wist wat erin zat, en niemand had hem ooit open gezien.

ظنّ الأولاد أن فيه مالًا أو أوراقًا مهمّة.De kinderen dachten dat er geld in zat of belangrijke papieren.

كسروا القفل بعد تردّد طويل، فوجدوا فيه أدوات لا غير.Ze braken het slot open na lang aarzelen, en vonden er niets dan gereedschap in.

أدوات صغيرة قديمة، بعضها مكسور وبعضها لا يُعرف له اسم.Klein oud gereedschap, deels gebroken, en deels zonder dat iemand er een naam voor kende.

وفي أسفل الصندوق دفتر رقيق مكتوب بخطّ صغير.En onderin de kist lag een dun schriftje, in klein handschrift beschreven.

في الصفحة الأولى: "هذه أدوات معلّمي، وقد أعطانيها في آخر سنة له".Op de eerste bladzijde: "Dit is het gereedschap van mijn leermeester, hij gaf het mij in zijn laatste jaar."

وفي الصفحة الثانية أسماء اثني عشر رجلًا وسنة إلى جانب كل اسم.En op de tweede bladzijde de namen van twaalf mannen, met naast elke naam een jaartal.

فهم الأولاد بعد قليل أن هذه أسماء من تعلّم على يديه.De kinderen begrepen al snel dat dit de namen waren van wie bij hem in de leer was geweest.

وأمام أربعة منها كلمة واحدة: "تركها".En bij vier ervan stond één woord: "gestopt".

وأمام الباقين كلمة أخرى: "ما زال".En bij de overige stond een ander woord: "nog steeds".

لم يكن في الدفتر شيء آخر، لا حساب ولا شكوى ولا وصية.Er stond niets anders in het schriftje: geen rekening, geen klacht en geen testament.

أعاد الأولاد الأدوات إلى الصندوق وأغلقوه من غير أن يتكلّموا.De kinderen legden het gereedschap terug in de kist en sloten hem zonder iets te zeggen.

ثم قرّروا بعد أشهر أن يعطوه لواحد من الأسماء التي أمامها "ما زال".Toen besloten ze maanden later hem te geven aan een van de namen waar "nog steeds" bij stond.

وهو اليوم في ورشة أخرى، مقفل كما كان، وصاحبه يعرف ما فيه.En hij staat vandaag in een andere werkplaats, op slot zoals hij was, en zijn eigenaar weet wat erin zit.

عملت في حياتي ثلاث مهن لا يجمع بينها شيء ظاهر.Ik heb in mijn leven drie beroepen gehad die op het oog niets met elkaar te maken hebben.

بدأت بائعًا في محلّ صغير وأنا في السابعة عشرة.Ik begon als verkoper in een kleine winkel toen ik zeventien was.

ثم صرت سائق شاحنة اثنتي عشرة سنة بين المدن.Toen werd ik twaalf jaar lang vrachtwagenchauffeur tussen de steden.

والآن أعلّم السياقة لمن يبدأ، وهذا أهدأ ما فعلت.En nu geef ik rijles aan wie begint, en dat is het rustigste wat ik gedaan heb.

والذي يسمع هذا يظنّ أنني لم أستقرّ على شيء.En wie dit hoort, denkt dat ik nergens bij ben gebleven.

وأنا أرى أن المهن الثلاث علّمتني الشيء نفسه من ثلاثة أبواب.En ik zie dat die drie beroepen mij hetzelfde hebben geleerd, langs drie deuren.

ففي البيع تعلّمت أن أعرف ما يريده الإنسان قبل أن يقوله.Want in de verkoop leerde ik weten wat iemand wil voordat hij het zegt.

وفي السياقة تعلّمت أن أتوقّع خطأ غيري لا خطئي وحدي.En in het rijden leerde ik de fout van een ander verwachten en niet alleen die van mezelf.

وفي التعليم أحتاج إلى الاثنين معًا في الساعة الواحدة.En in het lesgeven heb ik die twee tegelijk nodig, binnen één uur.

لأن الذي يجلس بجانبي خائف ولا يقول إنه خائف.Want wie naast mij zit is bang en zegt niet dat hij bang is.

وإن عاملته على أنه غير خائف خسرت الحصّة كلها.En als ik hem behandel alsof hij niet bang is, ben ik het hele uur kwijt.

ولو سألتني في العشرين أيّ مهنة تناسبني لما ذكرت هذه.En als je mij op mijn twintigste had gevraagd welk beroep bij mij paste, had ik deze niet genoemd.

غير أن الإنسان لا يعرف نفسه إلا بعد أن يجرّب.Maar een mens leert zichzelf pas kennen nadat hij het geprobeerd heeft.

ولذلك لا أقول لتلميذ إن مهنته الأولى هي الأخيرة.Daarom zeg ik tegen een leerling nooit dat zijn eerste beroep zijn laatste is.

وأقول له أن يتقن ما هو فيه، فالإتقان وحده ينتقل معه.En ik zeg hem dat hij moet beheersen wat hij nu doet, want alleen dat vakmanschap gaat met hem mee.

أكثر المهن التي كانت تشغل الناس قبل قرنين لم يعد لها وجود.De meeste beroepen waar mensen twee eeuwen geleden hun tijd aan besteedden, bestaan niet meer.

وكان أكثر السكّان في أوروبا يعملون في الزراعة قبل مئتي سنة.En tweehonderd jaar geleden werkte het merendeel van de bevolking in Europa in de landbouw.

واليوم يعمل فيها عدد قليل جدًّا من الناس في البلاد نفسها.En vandaag werkt daar in diezelfde landen een heel klein aantal mensen.

ولم يحدث هذا لأن الطعام قلّ، بل لأن الآلة حلّت محلّ اليد.En dat is niet gebeurd omdat er minder voedsel kwam, maar omdat de machine de plaats van de hand innam.

ومن المهن التي اختفت مهنة من كان يوقظ العمّال قبل الفجر.Een van de verdwenen beroepen is dat van wie de arbeiders voor het ochtendgloren wekte.

كان يمرّ في الشوارع ويطرق النوافذ بعصا طويلة.Hij liep door de straten en tikte met een lange stok tegen de ramen.

واختفت المهنة حين صارت الساعة المنبّهة رخيصة.En het beroep verdween toen de wekker goedkoop werd.

ومن المهن التي اختفت أيضًا من كان يحسب الأرقام باليد في المكاتب.Een ander verdwenen beroep is dat van wie op kantoor de getallen met de hand uitrekende.

وكانت وظيفة كاملة يعمل فيها عشرات في المؤسّسة الواحدة.En dat was een volledige functie waarin tientallen mensen bij één bedrijf werkten.

غير أن اختفاء مهنة لا يعني نقص العمل بالضرورة.Maar het verdwijnen van een beroep betekent niet noodzakelijk dat er minder werk is.

فكل أداة جديدة أزالت عملًا وأنشأت أعمالًا لم تكن معروفة.Want elk nieuw werktuig heeft werk weggenomen en werk doen ontstaan dat niet bekend was.

والمشكلة ليست في العدد، وإنما في الزمن الذي يحتاج إليه الناس للانتقال.En het probleem zit niet in het aantal, maar in de tijd die mensen nodig hebben om over te stappen.

لأن الذي فقد عمله في سنة لا يتعلّم عملًا جديدًا في سنة.Want wie in één jaar zijn werk kwijtraakt, leert niet in één jaar een nieuw vak.

ولهذا كان أثر كل تحوّل ثقيلًا على جيل وخفيفًا على الجيل الذي بعده.Daarom was het effect van elke omslag zwaar voor de ene generatie en licht voor de generatie erna.

والذي يقرأ هذا التاريخ يصير أقلّ خوفًا وأكثر استعدادًا.En wie deze geschiedenis leest, wordt minder bang en beter voorbereid.